Μπορεί, άραγε, ο φωτογραφικός φακός να αποτυπώσει τη μεγάλη διάρκεια; Μολονότι το ερώτημα ακούγεται σαν σοφιστεία, εγείρεται αυτόματα όταν το μάτι περιδιαβαίνει τις φωτογραφίες που τράβηξε πριν από 111 χρόνια ακριβώς ο Άγγλος περιηγητής T. Wild στην (τότε) Κωνσταντινούπολη, μια πόλη σε μετάβαση, πρωτεύουσα μιας αυτοκρατορίας που ψυχορραγούσε...
Πάνω στο γύρισμα του αιώνα, το 1900, η Πόλη, βρίσκεται σε μια διαδικασία μετασχηματισμού, ενός δύσκολου εξευρωπαϊσμού, που την επόμενη εικασαετία θα πάρει τη μορφή ενός αιματηρού (και κάποτε γενοκτόνου) εκσυγχρονισμού...
Όμως ακόμη, την εποχή που η ρομαντική ματιά του T. Wild αποτυπώνει ασπρόμαυρα την πολυχρωμία της, αριθμεί περίπου ένα εκατομμύριο κατοίκους, που αυξάνονται διαρκώς καθώς υποδέχεται τους μουσουλμάνους πρόσφυγες της Βοσνίας, ενώ οι απόηχοι των ελληνοβουλγαρικών συγκρούσεων για το Μακεδονικό συνταράσσουν τους κατοίκους της. Είναι η εποχή που εκτελούνται τα μεγάλα έργα του σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ Β' (1876-1908), ο οποίος ετοιμάζει το 25ο ιωβηλαίο του, η επέκταση του δικτύου ύδρευσης της Κωνσταντινούπολης, η ανάπτυξη του σιδηροδρομικού δικτύου, ο ανασχεδιασμός της προκυμαίας του Γαλατά, η ανέγερση του Σταθμού της Ασίας (Haydarpasa).
Η πρωτεύουσα, για λίγα χρόνια ακόμη, της Οθωμανικής αυτοκρατορίας παραμένει ακόμη μια πολυπολιτισμική πόλη-μωσαϊκό...
Αυτό το μωσαϊκό αποτυπώνεται στο φωτογραφικό οδοιπορικό των 110 φωτογραφιών που διασώθηκαν και, έπειτα από περισσότερο από έναν αιώνα, παρουσιάζονται σε μια μεγάλη έκθεση στη δεύτερη μεγάλη πόλη της τότε αυτοκρατορίας, τη Θεσσαλονίκη, την πόλη απ' όπου ξεκίνησε η επανάσταση που θα έβαζε προοπτικά τέλος στο οθωμανικό καθεστώς.
Η συλλογή του T. Γουάιλντ παρουσιάζεται στο Πολιτιστικό Κέντρο Θεσσαλονίκης, στη Βίλα Καπαντζή, έως τις 13 Μαρτίου, διοργανωμένη από το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης και το Μουσείο Φωτογραφίας «Χρήστος Καλεμκερής» του Δήμου Καλαμαριάς.
Μέσα από το φωτογραφικό υλικό (που αποτυπώνεται και σε ένα λεύκωμα 250 σελίδων, σχολιασμένο από τον Ζαν Φρανσουά Περούζ) αποκαλύπτεται, μέσα από τη ρομαντική, τρυφερή αλλά και διερευνητική, ενίοτε περίεργη, ακόμη και έκπληκτη ματιά του δυτικού, μια πόλη πολυάνθρωπη, πολύβουη, πολυεπίπεδη. Μια πόλη όπου συνυπάρχουν από τη μια η ανατολίτικη ραστώνη, τα κάρα, οι πλανόδιοι που πουλάνε ό,τι μπορεί να πουληθεί κι από την άλλη ο ευρωπαϊκός εκσυγχρονισμός, τα τραμ, η νέα γέφυρα του Γαλατά στον Κεράτιο, οι μεγάλες τράπεζες...
Γυναίκες καλυμμένες από την κορφή ως τα νύχια, ρασοφόροι παπάδες, ναυτικοί και περαματάρηδες, ζαπτιέδες και τελωνοφύλακες, έμποροι κι αχθοφόροι, αργόσχολοι στα καφενεία και βιαστικοί υπάλληλοι, άνθρωποι ντυμένοι με τα παραδοσιακά ρούχα αλλά και με τα "φράγκικα", φέσια και παναμάδες, ρόμπες και κρινολίνα, μαντίλες και διακοσμημένα καπέλα.
Και πάνω απ’ όλα, παντού, η θάλασσα: Βόσπορος, Κεράτιος, Προποντίδα, με τα χιλιάδες καΐκια, βάρκες, ιστιοφόρα και ατμόπλοια που πλημμυρίζουν κάθε σπιθαμή αυτών των στενών περασμάτων και μαρτυρούν την ένταση και την πυκνότητα που είχαν τότε τα δρομολόγια, τα αγώγια, οι μεταφορές και το εμπόριο.
Η διεισδυτική ματιά του περιηγητή, η σημασία που δίνει στη ζωή της καθημερινότητας, η προσοχή με την οποία εστιάζει στους απλούς ανθρώπους του δρόμου και της αγοράς καθιστούν τη συλλογή Γουάιλντ μια πολύτιμη μαρτυρία για τους μετασχηματισμούς που έκαναν, μέσα σε αυτόν τον αιώνα την πόλη αγνώριστη: τα γνωστά σημεία αναφοράς, τα μνημεία, απλώς υποδηλώνονται ή περνούν σε δεύτερο πλάνο, πολλοί τόποι είναι κυριολεκτικά αγνώριστοι, δημιουργώντας ένα περιπετειώδες παιχνίδι τοπογραφίας, μέσα από γειτονιές και τοποθεσίες που είναι δύσκολο να ταυτιστούν με το σήμερα, και όμως ανακαλούν τα σταθερά ορόσημα της πόλης, μέσα από τα τοπωνύμια: Γαλατάς, Πέρα, Σκούταρι, Καντηλλί, Σκαλάκια, Εμίνονου, Γλυκά Νερά, Καντίκιοϊ, Διπλοκιόνιο, Αργυρούπολη, Μέγα Ρεύμα...
Όμως ακόμη, την εποχή που η ρομαντική ματιά του T. Wild αποτυπώνει ασπρόμαυρα την πολυχρωμία της, αριθμεί περίπου ένα εκατομμύριο κατοίκους, που αυξάνονται διαρκώς καθώς υποδέχεται τους μουσουλμάνους πρόσφυγες της Βοσνίας, ενώ οι απόηχοι των ελληνοβουλγαρικών συγκρούσεων για το Μακεδονικό συνταράσσουν τους κατοίκους της. Είναι η εποχή που εκτελούνται τα μεγάλα έργα του σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ Β' (1876-1908), ο οποίος ετοιμάζει το 25ο ιωβηλαίο του, η επέκταση του δικτύου ύδρευσης της Κωνσταντινούπολης, η ανάπτυξη του σιδηροδρομικού δικτύου, ο ανασχεδιασμός της προκυμαίας του Γαλατά, η ανέγερση του Σταθμού της Ασίας (Haydarpasa).
Η πρωτεύουσα, για λίγα χρόνια ακόμη, της Οθωμανικής αυτοκρατορίας παραμένει ακόμη μια πολυπολιτισμική πόλη-μωσαϊκό...
Αυτό το μωσαϊκό αποτυπώνεται στο φωτογραφικό οδοιπορικό των 110 φωτογραφιών που διασώθηκαν και, έπειτα από περισσότερο από έναν αιώνα, παρουσιάζονται σε μια μεγάλη έκθεση στη δεύτερη μεγάλη πόλη της τότε αυτοκρατορίας, τη Θεσσαλονίκη, την πόλη απ' όπου ξεκίνησε η επανάσταση που θα έβαζε προοπτικά τέλος στο οθωμανικό καθεστώς.
Η συλλογή του T. Γουάιλντ παρουσιάζεται στο Πολιτιστικό Κέντρο Θεσσαλονίκης, στη Βίλα Καπαντζή, έως τις 13 Μαρτίου, διοργανωμένη από το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης και το Μουσείο Φωτογραφίας «Χρήστος Καλεμκερής» του Δήμου Καλαμαριάς.
Μέσα από το φωτογραφικό υλικό (που αποτυπώνεται και σε ένα λεύκωμα 250 σελίδων, σχολιασμένο από τον Ζαν Φρανσουά Περούζ) αποκαλύπτεται, μέσα από τη ρομαντική, τρυφερή αλλά και διερευνητική, ενίοτε περίεργη, ακόμη και έκπληκτη ματιά του δυτικού, μια πόλη πολυάνθρωπη, πολύβουη, πολυεπίπεδη. Μια πόλη όπου συνυπάρχουν από τη μια η ανατολίτικη ραστώνη, τα κάρα, οι πλανόδιοι που πουλάνε ό,τι μπορεί να πουληθεί κι από την άλλη ο ευρωπαϊκός εκσυγχρονισμός, τα τραμ, η νέα γέφυρα του Γαλατά στον Κεράτιο, οι μεγάλες τράπεζες...
Γυναίκες καλυμμένες από την κορφή ως τα νύχια, ρασοφόροι παπάδες, ναυτικοί και περαματάρηδες, ζαπτιέδες και τελωνοφύλακες, έμποροι κι αχθοφόροι, αργόσχολοι στα καφενεία και βιαστικοί υπάλληλοι, άνθρωποι ντυμένοι με τα παραδοσιακά ρούχα αλλά και με τα "φράγκικα", φέσια και παναμάδες, ρόμπες και κρινολίνα, μαντίλες και διακοσμημένα καπέλα.
Και πάνω απ’ όλα, παντού, η θάλασσα: Βόσπορος, Κεράτιος, Προποντίδα, με τα χιλιάδες καΐκια, βάρκες, ιστιοφόρα και ατμόπλοια που πλημμυρίζουν κάθε σπιθαμή αυτών των στενών περασμάτων και μαρτυρούν την ένταση και την πυκνότητα που είχαν τότε τα δρομολόγια, τα αγώγια, οι μεταφορές και το εμπόριο.
Η διεισδυτική ματιά του περιηγητή, η σημασία που δίνει στη ζωή της καθημερινότητας, η προσοχή με την οποία εστιάζει στους απλούς ανθρώπους του δρόμου και της αγοράς καθιστούν τη συλλογή Γουάιλντ μια πολύτιμη μαρτυρία για τους μετασχηματισμούς που έκαναν, μέσα σε αυτόν τον αιώνα την πόλη αγνώριστη: τα γνωστά σημεία αναφοράς, τα μνημεία, απλώς υποδηλώνονται ή περνούν σε δεύτερο πλάνο, πολλοί τόποι είναι κυριολεκτικά αγνώριστοι, δημιουργώντας ένα περιπετειώδες παιχνίδι τοπογραφίας, μέσα από γειτονιές και τοποθεσίες που είναι δύσκολο να ταυτιστούν με το σήμερα, και όμως ανακαλούν τα σταθερά ορόσημα της πόλης, μέσα από τα τοπωνύμια: Γαλατάς, Πέρα, Σκούταρι, Καντηλλί, Σκαλάκια, Εμίνονου, Γλυκά Νερά, Καντίκιοϊ, Διπλοκιόνιο, Αργυρούπολη, Μέγα Ρεύμα...
avgi.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου