Θεσσαλονίκη: Μαγεμένες», αντιγραμμένες και… ακριβοπληρωμένες!

Τα περίφημα αγάλματα, που έχουν χαρακτηριστεί ως οι «Καρυάτιδες της Θεσσαλονίκης», υφαρπάχθηκαν πριν από ενάμιση αιώνα και μεταφέρθηκαν στο Μουσείο του Λούβρου.

"Μαγεμένες", αντιγραμμένες και … ακριβοπληρωμένες! Τα περίφημα αγάλματα, που έχουν χαρακτηριστεί ως οι "Καρυάτιδες της Θεσσαλονίκης", υφαρπάχθηκαν πριν από ενάμιση αιώνα και μεταφέρθηκαν στο Μουσείο του Λούβρου. Σήμερα το Μουσείο ζητά χρήματα για να επιστρέψει, όχι τα πρωτότυπα αλλά τα αντίγραφα των αγαλμάτων. Προς το παρόν ελλείψει χρημάτων, ο δήμος αδυνατεί να αποκτήσει ακόμα και αυτά τα ομοιώματα των αρχαιοτήτων που άλλοτε ήταν μέρος της αρχαίας ρωμαϊκής αγοράς.

Οι "Μαγεμένες" αποτελούνται από ένα σύνολο πέντε αμφίπλευρων κιόνων, διακοσμημένων με μαρμάρινα αγάλματα, που κοσμούσαν τη "Στοά των Ειδώλων", στη νότια είσοδο της ρωμαϊκής αγοράς, από την πλευρά της σημερινής οδού Εγνατία. Στην πορεία του χρόνου το μνημειακό σύνολο βρέθηκε ενσωματωμένο στο σπίτι του πλούσιου εβραίου υφασματέμπορου Λιάτσι Αρδίτι. Οι μορφές αυτές, οι οποίες παραπέμπουν στη λατρεία του Διόνυσου, ήταν τα "Είδωλα" για τους χριστιανούς, οι "Las Incantadas", δηλαδή οι "Μαγεμένες", για τους σεφαραδίτες Εβραίους. Το 1864 ο γάλλος Εμανουέλ Μίλερ κατάφερε να αποσπάσει την άδεια του Φουάντ Πασά και να μεταφέρει τέσσερις από τους πέντε κίονες στο Μουσείο του Λούβρου. Θραύσμα από τον πέμπτο βρέθηκε σε ανασκαφές του αρχαιολόγου Α. Τζώνου και εκτίθεται σήμερα στο αρχαιολογικό μουσείο Θεσσαλονίκης.

Αντίγραφα σε τιμή κόστους

Κατά το παρελθόν έγιναν προσπάθειες "επαναπατρισμού" των αγαλμάτων, με αφορμή τα 2.300 χρόνια ιστορίας της πόλης, τη δεκαετία του '80 και την Πολιτιστική Πρωτεύουσα το 1997, χωρίς αποτέλεσμα. Ενόψει του εορτασμού των 100 χρόνων από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης η προηγούμενη δημοτική αρχή ήρθε σε συμφωνία με το Μουσείο του Λούβρου για την κατασκευή αντιγράφων των αγαλμάτων. Το Μουσείο θα παραχωρούσε τα αντίγραφα και τα εκμαγεία τους σε φιλική τιμή κόστους (!) 186.000 ευρω, όταν μάλιστα τα πρωτότυπα περιήλθαν στην κατοχή με μεθόδους που εγείρουν προβληματισμό. Ως "αντίδωρο" για τις "Μαγεμένες", το αρχαιολογικό μουσείο Θεσσαλονίκης δάνεισε στο Λούβρο αρχαιότητες που πρόκειται να εκτεθούν τον Οκτώβριο του 2011 στην έκθεση "Η αρχαία Μακεδονία και το βασίλειο του Μεγάλου Αλεξάνδρου". Ωστόσο είναι αμφίβολο αν μέχρι τότε μεταφερθούν στη Θεσσαλονίκη τα αντίγραφα των "Μαγεμένων", καθώς με δεδομένη την κακή οικονομική κατάσταση ο δήμος "δεν μπορεί να επωμιστεί το κόστος των 186.000 ευρώ" όπως παραδέχεται ο κ. Πέγκας. Στον προϋπολογισμό του δήμου έχει εγγραφεί ένας κωδικός με το συμβολικό ποσό του ενός ευρώ, με την ελπίδα το ποσό να καλυφθεί από χορηγίες. Ο στόχος της μεταφοράς των αντιγράφων από το Παρίσι στη Θεσσαλονίκη πριν το 2012, ώστε η έκθεσή του να συμπέσει με το ιωβηλαίο της πόλης, δεν είναι βέβαιο ότι θα επιτευχθεί. Μέχρι στιγμής, σύμφωνα με τον αντιδήμαρχο Πολιτισμού κ. Σπύρο Πέγκα, έχουν γίνει κάποιες προκαταρκτικές συζητήσεις για χορηγίες, χωρίς να υπάρχει κάτι ανακοινώσιμο.

"Είναι σημαντικό η Θεσσαλονίκη να έχει τις μαγεμένες, ακόμα και σε αντίγραφα. Βέβαια, το καλύτερο θα ήταν να έρθουν στην πόλη τα πρωτότυπα". Ωστόσο στο ερώτημα γιατί η πόλη αρκείται στα αντίγραφα, τα οποία μάλιστα καλείται να πληρώσει αδρά, ο κ. Πέγκας απαντά ότι η νέα δημοτική αρχή συνεχίζει μια πρωτοβουλία που είχε αναλάβει η προηγούμενη.