Δέκα χρόνια φαγούρα για νερό και λιμάνι

Κάτω από ένα πέπλο δεκάδων ερωτημάτων για το τι ακριβώς πουλά η κυβέρνηση και για το ποια οφέλη ή ποιοι κίνδυνοι μπορεί να υπάρξουν για την εθνική οικονομία και ιδιαίτερα για την πόλη αρχίζει
μέσα σε αυτήν την εβδομάδα η κούρσα για την ιδιωτικοποίηση των δύο μεγαλύτερων κερδοφόρων δημόσιων επιχειρήσεων της Θεσσαλονίκης, της ΕΥΑΘ και του ΟΛΘ.
 Μέχρι το τέλος αυτής της εβδομάδας τόσο στην Εγνατία, στα κεντρικά γραφεία της ΕΥΑΘ, όσο και στο κτίριο διοίκησης του ΟΛΘ στο λιμάνι αναμένεται να υπάρξουν νεότερα όσον αφορά τον ορισμό συμβούλων για την

αποκρατικοποίηση των δύο επιχειρήσεων. Σύμφωνα με το σχεδιασμό του υπουργείου Οικονομικών το ελληνικό δημόσιο προτίθεται να πουλήσει έως και το 40% των μετοχών της ΕΥΑΘ από το 74,5% που σήμερα κατέχει. Για τον ΟΛΘ το τοπίο είναι ασαφές, καθώς, ενώ το υπουργείο Οικονομικών αφήνει ανοιχτή την πώληση ακόμη και του 75% των μετοχών, του συνόλου δηλαδή αυτών που κατέχει το ελληνικό δημόσιο, κυβερνητικές πηγές -αντιφατικά- υποστηρίζουν πως το πακέτο της πώλησης θα είναι τελικά πολύ μικρότερο και το δημόσιο είναι πιθανό να διατηρήσει στην κατοχή του το 51%... Και για την ΕΥΑΘ και για τον ΟΛΘ δεδομένη, τουλάχιστον σύμφωνα με τις προθέσεις της κυβέρνησης, είναι η εκχώρηση του μάνατζμεντ στους ιδιώτες επενδυτές.

Το νερό

Η ιστορία της ιδιωτικοποίησης της ΕΥΑΘ άρχισε πριν από δέκα χρόνια, όταν η εταιρεία εισήλθε στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών. Είχαν προηγηθεί τρία βήματα: Ο ΟΥΘ και ο ΟΑΘ από νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου μετατράπηκαν σε Α.Ε. Το 1998 δημιουργήθηκε η ΕΥΑΘ Α.Ε. και ενόψει της εισαγωγής στο ΧΑΑ η ΕΥΑΘ Παγίων (ΝΠΔΔ), στην κατοχή της οποίας πέρασε το σύνολο των παγίων της εταιρείας. Στην ΕΥΑΘ Α.Ε., στην οποία η ΕΥΑΘ Παγίων «πουλά» το νερό, παραχωρήθηκε από το ελληνικό δημόσιο το αποκλειστικό δικαίωμα παροχής ύδρευσης και αποχέτευσης σε όλη την περιοχή της αρμοδιότητάς της μέχρι το 2031. Από πολύ νωρίς η περίπτωση της ΕΥΑΘ προσέλκυσε το ενδιαφέρον των δύο μεγαλύτερων «βαρόνων του νερού», της Suez και της Veolia, με την πρώτη να μπαίνει άμεσα στην κούρσα της ιδιωτικοποίησης της εταιρείας αγοράζοντας το 5,4% των μετοχών. Σύμφωνα με φήμες της χρηματιστηριακής αγοράς η Suez ελέγχει, μέσω τρίτων προσώπων, και άλλες μετοχές και είναι πιθανό η συμμετοχή της στο μετοχικό κεφάλαιο της ΕΥΑΘ να φτάνει συνολικά το 10%. Επί κυβέρνησης Καραμανλή η προσφορά της Suez (σε συνεργασία με εταιρεία του Ομίλου Μπόμπολα, που σήμερα ελέγχει τη λειτουργία του διυλιστηρίου του Αλιάκμονα και του βιολογικού καθαρισμού του Γαλλικού) για την αγορά του 23% των μετοχών της επιχείρησης είχε διακριτική μεταχείριση από τη διοίκηση της ΕΥΑΘ. Η άνοδος του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία το 2009 ανέκοψε προσωρινά την πορεία της ιδιωτικοποίησης και πάγωσε τις σχέσεις της ΕΥΑΘ με τους «βαρόνους». Το καλοκαίρι του 2010 η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ ξεπάγωσε την υπόθεση της ιδιωτικοποίησης, ανακοινώνοντας ότι μέσω του ΧΑΑ θα πουληθεί το 23% των μετοχών της επιχείρησης, τα καθαρά κέρδη της οποίας έφτασαν τα 64.290.000 ευρώ την τελευταία πενταετία (2006-2010) και αναμένεται να σημειώσουν αύξηση σε ετήσια βάση στο τέλος του 2011.

Το λιμάνι

Το 2001 άρχισε και για τον ΟΛΘ το ταξίδι στο Χρηματιστήριο Αξιών των Αθηνών, αφού είχε προηγηθεί η μετατροπή του από νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου σε Α.Ε. Σήμερα το 74,27% των μετοχών ανήκει στο ελληνικό δημόσιο και το 25,73% σε ιδιώτες, χωρίς κανένας από αυτούς να εμπίπτει στο νόμο περί βασικού μετόχου. Άμεσα θέμα ιδιωτικοποίησης του ίδιου του Οργανισμού μπαίνει για πρώτη φορά, καθώς ακόμη και το 2005, όταν ο τότε πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής ήθελε να «χαρίσει» τα ελληνικά λιμάνια σε κινεζικά συμφέροντα, η συζήτηση περιορίστηκε στους σταθμούς εμπορευματοκιβωτίων (ΣΕΜΠΟ). Στις αρχές του 2008 η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας ανακοίνωσε πως βγαίνει στο σφυρί ο ΣΕΜΠΟ του λιμανιού της Θεσσαλονίκης. Τον Αύγουστο του ίδιου έτους, μέσα σε πολεμικό κλίμα εξαιτίας των αντιδράσεων των εργαζομένων και της αντιπολίτευσης, η διοίκηση του ΟΛΘ έδωσε τα χέρια με τη Hutchinson (Βρετανία - Χογκ Κογκ), με την προσφορά για το ΣΕΜΠΟ να φτάνει τα 419,5 εκατομμύρια ευρώ. Το Δεκέμβριο του 2009 η Hutchinson -ενώ η κινεζική Cosco έκλεινε τη συμφωνία για τη δεύτερη και την τρίτη προβλήτα του ΣΕΜΠΟ του ΟΛΠ- ανακοίνωσε την απόσυρσή της από τον ΟΛΘ εξαιτίας της διαφαινόμενης οικονομικής κρίσης. Αν και μέχρι την περασμένη Δευτέρα η παρουσία του κρατικού κινεζικού κολοσσού στον Πειραιά φαινόταν να κρατά παγωμένο το θέμα του ΣΕΜΠΟ στον ΟΛΘ, τώρα υπάρχει φημολογία για ενδεχόμενο ενδιαφέρον της Cosco για το λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Ο ΟΛΘ αποτελεί σήμερα έναν οικονομικό κολοσσό για τα δεδομένα της Βόρειας Ελλάδας, με το ενεργητικό του να φτάνει (Δεκέμβριος 2010) τα 138.000.000 ευρώ και τα περσινά προ φόρων κέρδη του τα 9.288.755 ευρώ. Τα διαθέσιμα κεφάλαια του ΟΛΘ φτάνουν περίπου τα 70.000.000 ευρώ και ο Οργανισμός έχει τη δυνατότητα να χρηματοδοτήσει όλες τις επενδύσεις που σχεδιάζει, χωρίς να προσφύγει σε τραπεζικό δανεισμό. Ο κύκλος των εργασιών του το 2010 έφτασε τα 49.617.466 ευρώ. Οι επενδύσεις του τελευταίου διαστήματος σε τεχνολογικό εξοπλισμό προσέγγισαν τα 2.500.000 ευρώ, ενώ μετά τον ορισμό ανάδοχου βρίσκεται σε εξέλιξη το έργο της επέκτασης της 6ης προβλήτας.

Από τα σουβλάκια στο δημοψήφισμα 

Στις 5 Οκτωβρίου του 2009 δεκάδες εργαζόμενοι της ΕΥΑΘ έψηναν σουβλάκια μπροστά στο κτίριο της εταιρείας στην Εγνατία. Εξαιτίας της εκλογικής συντριβής της Νέας Δημοκρατίας μία μέρα νωρίτερα γιόρταζαν την ακύρωση της προσπάθειας να πουληθεί μεγάλο ποσοστό μετοχών της ΕΥΑΘ, μία ρητή προεκλογική δέσμευση του ΠΑΣΟΚ.

Από τότε πέρασαν δεκαεννέα μήνες και σήμερα οι εργαζόμενοι της ΕΥΑΘ βρίσκονται και πάλι επί ποδός πολέμου, αυτή τη φορά απέναντι στην απόφαση της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ να αποδεχτεί το αίτημα της τρόικας για την ιδιωτικοποίηση των εταιρειών ύδρευσης και αποχέτευσης της Θεσσαλονίκης και της Αθήνας. Με δεδομένο ότι ο δημόσιος χαρακτήρας της ύδρευσης είναι κάτι με το οποίο συμφωνούν πολλοί, αρκετοί είναι αυτοί που πιστεύουν ότι η υπόθεση της ΕΥΑΘ μπορεί να εξελιχθεί σε πολύ μεγάλο πρόβλημα για την κυβέρνηση Παπανδρέου, όπως η ΕΑΣ για την κυβέρνηση Μητσοτάκη πριν από σχεδόν είκοσι χρόνια. Βέβαια οι 305 εργαζόμενοι της ΕΥΑΘ ούτε τις «επιχειρησιακές» δυνατότητες των πάλαι ποτέ Εασιτών έχουν ούτε και θέλουν να κλείσουν τις στρόφιγγες του νερού και να προκαλέσουν προβλήματα στην υδροδότηση της Θεσσαλονίκης. Τα βασικά όπλα τους αλλά και όλων όσοι είναι αντίθετοι με την ιδιωτικοποίηση του νερού θα είναι η ενημέρωση για τις επιπτώσεις που θα υπάρξουν, σε αυτήν την περίπτωση, σε όλους τους καταναλωτές και το αίτημα για τη διενέργεια δημοψηφίσματος. Όσον αφορά την ενημέρωση, το πρώτο θέμα αφορά τις αυξήσεις στα τιμολόγια που αναμένεται να κάνει όποιος «βαρόνος του νερού» πάρει στα χέρια του την ΕΥΑΘ. Το δεύτερο αφορά την οριακή συντήρηση του δικτύου, τις ουσιαστικά μηδενικές επενδύσεις και την αλόγιστη εξάντληση των υδάτινων αποθεμάτων στο βωμό του κέρδους, καταστάσεις που έχουν εντοπιστεί σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις όπου η ύδρευση μεγάλων πόλεων πέρασε στα χέρια των ιδιωτών. Σχετικά με το δημοψήφισμα, η διεθνής εμπειρία λέει πως, όπου πραγματοποιήθηκαν δημοψηφίσματα για το νερό, όπως στην Ατλάντα, το Σίδνεϊ, το Παρίσι, το Βερολίνο και σε πολλές πόλεις της Λατινικής Αμερικής, οι πολίτες τάχθηκαν με φαραωνικά ποσοστά υπέρ του δημόσιου χαρακτήρα των εταιρειών ύδρευσης και κατά των «βαρόνων του νερού». Οι εργαζόμενοι της ΕΥΑΘ και οι συμπαραστάτες τους έχουν απορρίψει την ιδέα να πραγματοποιήσουν μόνοι τους ένα -περίπου- δημοψήφισμα στήνοντας κάλπες σε κεντρικά σημεία της πόλης. Αυτό που θέλουν είναι την πρωτοβουλία να πάρουν βασικά οι δήμοι της Θεσσαλονίκης και η προσπάθεια να έχει την κάλυψη όλων των φορέων, όπως του τμήματος Κεντρικής Μακεδονίας του ΤΕΕ, του ΑΠΘ, των Επιμελητηρίων, του Εργατικού Κέντρου και της Ένωσης Δημοσιοϋπαλληλικών Οργανώσεων Θεσσαλονίκης. Ένα πολύ κρίσιμο επεισόδιο θα διαδραματιστεί σήμερα στο δημοτικό συμβούλιο Θεσσαλονίκης. Στη συνεδρίαση έχουν κληθεί τόσο ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας όσο και οι εκπρόσωποι των εργαζομένων της ΕΥΑΘ, που θα ζητήσουν την «υιοθέτηση» του δημοψηφίσματος από το δήμο Θεσσαλονίκης. Αν το αίτημα γίνει αποδεκτό, τότε είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα ακολουθήσουν και όλοι οι άλλοι δήμοι. Παράλληλα με τις πιέσεις για τη διενέργεια δημοψηφίσματος οι εργαζόμενοι της ΕΥΑΘ θα προχωρήσουν άμεσα σε δυναμικές κινητοποιήσεις, ακόμη και αιφνιδιαστικά, και σε συντονισμό με τους συναδέλφους τους στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Στον ΟΛΘ τα σωματεία των εργαζομένων προετοιμάζονται για πολυήμερες κινητοποιήσεις και θα επιδιώξουν -και αυτοί- να μην κρατήσουν το θέμα της ιδιωτικοποίησης μέσα από τα κάγκελα του λιμανιού και να έχουν συμπαραστάτες στο αίτημα για τη διατήρηση του δημόσιου χαρακτήρα του Οργανισμού όσο το δυνατόν περισσότερους πολίτες και φορείς της Θεσσαλονίκης. Αύριο το πρωί, μετά τις 11, οι εργαζόμενοι του ΟΛΘ, που υποστηρίζουν ότι οι αποφάσεις της κυβέρνησης για το λιμάνι της Θεσσαλονίκης είναι εγκληματικές, θα προχωρήσουν σε στάση εργασίας και θα διοργανώσουν πορεία στο κέντρο της πόλης.

Ο πόλεμος των ΔΕΚΟ

Σε τροχιά μετωπικής σύγκρουσης αλλά πλέον και οριστικής ρήξης με την κυβέρνηση βρίσκονται οι ηγεσίες των εργατικών συνδικάτων μετά και την ανακοίνωση του περιεχομένου του μεσοπρόθεσμου σχεδίου για τη διάσωση της ελληνικής οικονομίας. ΓΣΕΕ και ΑΔΕΔΥ υποστηρίζουν πως η κυβέρνηση έχει υιοθετήσει την πιο σκληρή εκδοχή μοντέλου νεοφιλελεύθερης διακυβέρνησης και βγάζει στο σφυρί, το πιθανότερο σε τιμές ευκαιρίας, όλες τις δημόσιες επιχειρήσεις, ενώ παράλληλα αφήνει ορθάνοιχτο το ενδεχόμενο οργανισμοί του δημοσίου να κλείσουν και το προσωπικό τους να βρεθεί στο δρόμο. Όπως σημειώνουν πολλοί συνδικαλιστές, από τη στιγμή που η κυβέρνηση έχει μπει στο ρόλο ενός απαράδεκτου εργοδότη, τότε τα εργατικά συνδικάτα έχουν μόνο δύο επιλογές: Είτε να δείξουν κατανόηση και μετριοπάθεια, οπότε θα χρεοκοπήσουν και τα συνδικάτα και το κοινωνικό κράτος και ο κόσμος της εργασίας, είτε να ρίξουν όλες τις δυνάμεις τους στη μάχη, για να μην περάσουν τα νέα μέτρα. Πλέον είναι ξεκάθαρο ότι έχουν επιλέξει το δεύτερο. Στις υπό ιδιωτικοποίηση ΔΕΚΟ έχει αρχίσει ένα μπαράζ κινητοποιήσεων με απεργίες, όπως η σημερινή 24ωρη στο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, καταλήψεις κτιρίων διοίκησης και καθημερινές διαδηλώσεις. Ο πρώτος μεγάλος σταθμός για τα συνδικάτα θα είναι το ερχόμενο Σάββατο στις πλατείες όλων των μεγάλων πόλεων, τουλάχιστον σε όσες δεν έχουν ήδη καταλάβει οι «αγανακτισμένοι». Στη Θεσσαλονίκη το Σάββατο το ΕΚΘ και η ΕΔΟΘ διοργανώνουν συλλαλητήριο διαμαρτυρίας στην πλατεία Αριστοτέλους, στις 11 το πρωί, και φιλοδοξούν η πλατεία να είναι γεμάτη, όπως ήταν στο αντίστοιχο συλλαλητήριο που είχαν διοργανώσει το 1993, παραμονές της πτώσης της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Ο δεύτερος σταθμός θα είναι η προκήρυξη νέας γενικής απεργίας. Το θέμα θα συζητηθεί μεθαύριο στη ΓΣΕΕ. Ήδη ακούγεται από πολλούς η 15η Ιουλίου, αν και ο ορισμός της ημερομηνίας θα εξαρτηθεί τελικά από την ημέρα της ψήφισης του μεσοπρόθεσμου στη Βουλή. Στο εσωτερικό της ΠΑΣΚΕ το κλίμα θυμίζει έντονα, ιδιαίτερα στους παλαιότερους, το Νοέμβρη του 1985, όταν η οικονομική πολιτική της κυβέρνησης, με υπουργό Οικονομικών τότε τον Κώστα Σημίτη, οδήγησε στη διάσπαση της παράταξης και στην αποχώρηση πολλών στελεχών της από το ΠΑΣΟΚ. Η διαφορά με τότε είναι ότι τώρα δεν μπαίνει θέμα διάσπασης, καθώς στην ΠΑΣΚΕ δεν υπάρχει κάποια πτέρυγα που να συμφωνεί με την πολιτική που ακολουθεί η κυβέρνηση. Από την πλευρά του το ΠΑΜΕ επιμένει στις ξεχωριστές κινητοποιήσεις. Το Σάββατο χιλιάδες εργαζόμενοι, συνταξιούχοι, άνεργοι και νεολαίοι διαδήλωσαν κάτω από τις σημαίες του ΠΑΜΕ σε όλες τις μεγάλες πόλεις. Την Πέμπτη δύο Ομοσπονδίες, που ελέγχονται από το ΠΑΜΕ, Γάλακτος-Τροφίμων-Ποτών και Τύπου-Χάρτου, προχωρούν σε 24ωρη απεργία με αίτημα την υπογραφή συλλογικών συμβάσεων εργασίας.

makthes