«Αγονη γραμμή» η Θεσσαλονίκη

Μπορεί να πρόκειται για πόλη του ενός εκατομμυρίου κατοίκων με ενδοχώρα αρκετών εκατομμυρίων ανθρώπων, και να διαθέτει το δεύτερο σε μέγεθος και εμπορική κίνηση λιμάνι της χώρας, αλλά στο πεδίο της ακτοπλοΐας η Θεσσαλονίκη είναι κομμάτι της «άγονης γραμμής».

Τα ελάχιστα επιβατικά πλοία που «πιάνουν» στο ειδικό κρηπίδωμα της ΟΛΘ, ανάμεσα στην πρώτη και τη δεύτερη προβλήτα, είναι παμπάλαια και αργά. Σε επίπεδο έτους μεταφέρουν μερικές χιλιάδες ανθρώπων, κυρίως προς τα νησιά του Βόρειου Αιγαίου. Τα τελευταία χρόνια -ακόμη και το καλοκαίρι- η Θεσσαλονίκη δεν έχει θαλάσσια σύνδεση ούτε με τις Κυκλάδες ούτε με την Κρήτη. Το πλοίο για τα Δωδεκάνησα περνάει μία φορά την εβδομάδα, ενώ τους «καυτούς» μήνες Ιούλιο και Αύγουστο μπαίνει κι ένα πλοίο για Σποράδες. Η εικόνα του επιβατικού σταθμού είναι μελαγχολική, ενώ τόσο τα αιτήματα των νησιωτικών φορέων όσο και οι πρωτοβουλίες φορέων της Θεσσαλονίκης πέφτουν διαχρονικά στο κενό.

«Στην εποχή της κρίσης οι ακτοπλοϊκές εταιρίες βάζουν πλοία σε δρομολόγια με σίγουρα έσοδα», εξηγεί ο πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης, Δημήτρης Μπακατσέλος, ο οποίος τα τελευταία χρόνια προσπαθεί συστηματικά να βελτιώσει το ακτοπλοϊκό τοπίο στη συμπρωτεύουσα, χωρίς, όμως, ουσιαστικά αποτελέσματα. Ο ίδιος δε θα είχε αντίρρηση να χαρακτηριστεί η Θεσσαλονίκη «άγονο λιμάνι», αν πρόκειται να αποτελέσει σταθμό για κάποια πλοία που θα επιδοτούνται, ενώ εκτιμά πως μόνον αν μπουν κάποια σταθερά δρομολόγια με σύγχρονα πλοία –κάτι που αυτήν τη στιγμή δεν είναι πιθανό- υπάρχει πιθανότητα η εικόνα αυτή να αλλάξει.

Μείωση κίνησης 50%

Το 2010 από το λιμάνι της Θεσσαλονίκης πέρασαν μόλις 100.755 επιβάτες (ακτοπλοΐα και κρουαζιέρες), αριθμός μειωμένος από 50% έως 60% έναντι της κίνησης των τριών προηγούμενων χρόνων. Προφανώς η οικονομική κρίση έπαιξε το ρόλο της σε αυτήν την εξέλιξη, αλλά η αλήθεια είναι πως, αν δεν υπάρχουν πλοία και δρομολόγια, δεν μπορούν να υπάρξουν κι επιβάτες, κάτι που δεν ίσχυε πριν από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, όταν η εικόνα ήταν σαφώς καλύτερη. Το 2007, όσοι ταξίδεψαν μέσω του λιμανιού της Θεσσαλονίκης ήταν 150.202, το 2008 έφτασαν τους 163.502 και το 2009 ήταν 158.179. Ειδικότερα, το 2010, η Θεσσαλονίκη είχε ακτοπλοϊκή σύνδεση –κυρίως για τους λίγους καλοκαιρινούς μήνες- με τα Δωδεκάνησα, τις Σποράδες και τα νησιά του Β.Α. Αιγαίου, την οποία αξιοποίησαν 84.716 επιβάτες. Το 2009, η θαλάσσια σύνδεση της συμπρωτεύουσας ήταν με τα ίδια τρία νησιωτικά συμπλέγματα, αλλά οι επιβάτες ήταν 119.636. Το 2008, τα πλοία από τη Θεσσαλονίκη πήγαιναν στους τρεις αυτούς προορισμούς αλλά και στις Κυκλάδες και την Κρήτη και οι επιβάτες ήταν 115.623. Το 2007 οι προορισμοί ήταν και πάλι οι ίδιοι πέντε και οι επιβάτες έφτασαν τους 118.305.

Τέσσερις λόγοι

Οι αιτίες της ακτοπλοϊκής απομόνωσης της Θεσσαλονίκης σχετίζονται τουλάχιστον με τους ακόλουθους τέσσερις παράγοντες:

Πρώτον, τη μείωση του στόλου των διαθέσιμων πλοίων στην ακτοπλοΐα, κυρίως λόγω πώλησης πλοίων από τις ναυτιλιακές εταιρίες για ενίσχυση της ρευστότητάς τους, χρεοκοπίας ορισμένων ναυτιλιακών εταιριών (π.χ. GA Ferries, Kallisti Ferries) και τοποθέτησης πλοίων σε πιο κερδοφόρες αγορές, όπως –για παράδειγμα- η Ερυθρά θάλασσα.

Δεύτερον, την αύξηση του κόστους των καυσίμων, που αποτελεί το 40% περίπου του κόστους μίας ακτοπλοϊκής εταιρίας και καθιστά ακτοπλοϊκές γραμμές με χαμηλή πληρότητα, μη προσοδοφόρες.

Τρίτον, την έλλειψη πλοίων νέας τεχνολογίας, τα οποία μπορούν να μειώσουν το χρόνο του ταξιδιού (βασικό ανασχετικό παράγοντα της ζήτησης) από τη Θεσσαλονίκη προς τις Κυκλάδες, την Κρήτη, τα Δωδεκάνησα και το Βορειοανατολικό Αιγαίο.

Τέταρτον, την ανάπτυξη των οδικών αξόνων που εξυπηρετούν την Θεσσαλονίκη, οι οποίοι έφεραν πιο κοντά τα λιμάνια του Βόλου και της Καβάλας.

Στο μεταξύ, αν και η ΟΛΘ ΑΕ δεν εμπλέκεται στα ακτοπλοϊκά δρομολόγια, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της εταιρίας, Στέλιος Αγγελούδης, μετέφερε πρόσφατα το πρόβλημα στο υπουργό Θαλασσίων Υποθέσεων, Γιάννη Διαμαντίδη, ο οποίος δεσμεύτηκε να ενεργήσει. Το πόσο εύκολο είναι να χαρακτηριστεί η Θεσσαλονίκη «άγονο λιμάνι» μένει να αποδειχθεί.